Anasayfa / Yoğunlaştırılmış Eğitici Programlar / Dünya Tarihi / 10-ROMA İMPARATORLUĞU VEYA CUMHURİYETİ

10-ROMA İMPARATORLUĞU VEYA CUMHURİYETİ

ROMA İMPARATORLUĞU VEYA CUMHURİYETİ

Altyazı yı açmak için videonun altında ki      subtitles-icon-international  ikonuna basınız ve Türkçeyi seçmek için  photo    ikonunu kullanınız

Selam, ben John Green; Crash Course Dünya Tarihi’ne hoş geldiniz.

Bugün Roma İmparatorluğu’nu inceleyeceğiz. Uydurma olmayan iki ikiz Romulus ve Romus tarafından başlatıldı.Kurtların yetiştirdiği ikizler yedi tepe üstüne bir şehir kurdu.Bay Green, Bay Green, şeyy… SPQR ne anlama geliyor?Pasta deliğini hemen kapa fasulye anlamanı geliyor. Hayır, anlamı Senatus Populusque Romanus Roma İmparatorluğu’nun sloganlarından biri.Bugün eski usul Büyük Adam Tarihi yapacağız ve Jül Sezar’a odaklanacağız.Bu sırada şuna yanıt arayacağız: Ne zaman, eğer uygunsa, birini 23 defa bıçaklamak doğrudur.

Shakespeare’in bu soruyu Romalı senatörler Sezar’ı öldürdü çünkü Sezar Roma Cumhuriyeti’ni yıkacaktı şeklinde yanıtlar. Bu doğru olsa bile hala iki soruyu yanıtlamalıyız:

 

  1. Roma Cumhuriyeti korumaya değer miydi ve

  2. Sezar onu yıktı mı.

 

Roma Cumhuriyet’ini ayak tutan şeylerden biri, hem hayali hem de gerçek olarak,dengeydi. Yunan tarihçi Polybius’a göre “ÜÇ tip hükümet, monarşi,aristokrasi ve demokrasi, hepsi Roma’da kuruldu. Ve… devletin yapısını, yani devletin aristokratik, demokratik veya monarşik olduğunu belirlemek çok zorlu bir işti. Bu karışık sistemin merkezinde Senato vardı. Elit aileler tarafından seçilmiş senatörlerden oluşan bir yapı. Roma iki büyük sınıfa ayrılmıştı: Patriciler – aristokratik ailelerden oluşan küçük grup ve Plebler, temel olarak diğer herkes. Senatörler Patricilerden çıkardı. Senato yasama ve büyük bir danışma meclisi karışımıdır. Esas görevleri Konsüllerin politikalarını belirlemekti.

Her yıl Senato içinden iki kişiyi Konsül olarak atardı. Bu kişiler Roma’nın yürütmesinin başında olurdu. İki tane olmalıydı. Böylece birbirlerinin hırslarını kontrol edebilirlerdi, ve ayrıca biri, bilirsiniz, Roma’nın iç işleriyle uğraşırken diğeri savaşlara çıkıp yeni toprak fethedebilirdi.Gücü kontrol eden iki sistem daha vardı: Birinci, bir yıllık dönemler, Demek istediğim, bir yılda ne kadar sorun çıkartabilirsiniz? Eğer Netflix’in CEOsu değilseniz, demek istediğim, adam şirketi iki haftada mahvetti.Ve ikincisi, bir senatör konsül olarak hizmet ettikten sonra, bir daha en az 10 yıl boyunca konsül olarak hizmet edemezdi. Ama bu biraz şöyle oldu mesela her hafta sadece bir tane Chipotle burrito yiyeceğini söylersin ve sonra birkaç istisna olur, ve sonra bir bakarsın her gün ve EVET, guakamolu fazla, ŞUNU BANA VER ARTIK!

 

Ama evet, Romalılar hakkında konuşuyorduk. Romalılarda bir diktatör pozisyonu vardı.Bu kişi eğer Cumhuriyet büyük tehlike altındaysa gücü eline alan kişiydi. Bu benci Roma liderinin tipik örneği Cincinnatus adında bir generaldir.Çiftliğinde rahat bir emekliliğin tadına çıkarırken bir ordunun başına geçti, savaştığı tüm düşmanlarını yendi, ve sonra komutayı bırakı çiftliğine geri döndü. İçi rahattı çünkü bir gün Ohio’nun en büyük şehrine onun adını vereceklerini biliyordu.

Roma İmparatorluğunda ki bu liderlik modeli, Amerikalılara tanıdık gelmiş olabilir çünkü George Washington, Cincinnatus’dan oldukça etkilendi ve iki dönem başkanlık fikrini getirdi.Şimdi Sezar geliyor. Gaius Ju- Gay-us? Hayır Gaius, Battlestar Gallactica’dan biliyorum. Gaius Jül Sezar yaklaşık olarak MÖ 100’de Roma’nın önde gelen ailelerinin birinin oğlu olarak doğdu. Doğumu bir açıdan mucizeviydi, cerrahi bir müdahale gerektiriyordu. Bugün bu operasyonu sezaryen olarak biliyoruz.

Senatör sınıfında geldiği için Sezar’ın hem orduya hem de Senato’ya hizmet etmesini bekleme çok doğal ve o da böyle yaptı. Bir sürü terfinin ve biraz harika generalliğin, ve İspanya valiliğinin ardından konsüllük için yarışmaya karar verdi.Kazanmak için Sezar’ın mali desteğe ihtiyacı vardı. Bu desteği Crassus’tan buldu, Roma’nın en zengin insanlarından biri. Crassus’un özel bir şirketi vardı ve iş modeli temel olarak şöyleydi Hey, evinin yandığını görüyorum. Bana biraz para verirsen söndürmene yardımcı olurum.”

Sezar MÖ 59’da konsül olmayı başardı ve bundan sonra Roma politikasını Crassus ile domine etmeye karar verdi. Roma’nın bir diğer güçlü adamı ile ortak oldu,General Pompey. Kuşkusuz Pompey’i Büyük İskender hayranlığıyla hatırlarsınız. Pompey, Crassus, ve Sezar, triumvirlik adındaki birlik, çok iyi bir ekip oluşturdu, Sezar için. Diğer ikisi için o kadar da iyi değildi. Hadi Thought Bubble’a gidelim. Bir yıllık konsüllüğün ve senatodan çeşitli yasaların geçmesiyle, ki bu yasalar Pompey’in askerlerinin etkisiyle geçti, Sezar Galya valisi oldu, en azından Roma’nın kontrol ettiği doğu kısmının. Hızlıca Galya’nın kalanını fethetti ve sadık orduları – veya lejyonları, Romalıların dediği gibi – gücünün kaynağı oldu. Sezar fetihlerine devam etti. İngiltere’yi işgal etti ve Gallere karşı yine bir zafer kazandı.

Uzaktayken, Crassus Partlarla yapılan bir savaşta öldü ve Pompey, Sezar’ın düşmanı ve rakibi oldu, konsül seçildi. Pompey ve Senato, Sezar’ın yetkilerini elinden almaya ve onu Roma’ya çağırmaya karar verdi. Eğer Roma’ya ordusuz dönerse, Sezar yolsuzluktan ve gücünü vali olarak kötüye kullanmaktan yargılanacaktı.

Bu nedenle 13. Lejyon ile Roma’ya döndü.Böylece Rubicon nehrini geçti, ve ünlü “Zarlar atıldı” veya “Zar atıldı” sözü doğdu. Üzgünüm Thought Bubble, kaynaklar uyuşmuyor. Temelde Sezar kendi ülkesini fethediyordu. Pompey Roma ordusunun başındaydı ama şehirden kaçtı.MÖ 48’e gelindiğinde Sezar Roma’nın tamamına hakimdi, ve hem diktatör hem de konsül oldu.

Sezar, Pompey’i bulmak için Mısır’a gitmeye karar verdi ama Pompey’in Ptolemaios tarafından öldürüldüğünü öğrendi. Bu sırada Mısır’da iç savaş sürmekteydi, Firavun ve kardeşi/karısı Kleopatra arasındaki savaş. Ptolemy, Sezar’dan düşmanını öldürüdüğü için savaşında yardım bekliyordu ama Sezar kızgındı, küçük-kardeşimi-sadece-ben-rahatsız-edebilirim tarzında bir kızgınlık tabii kızdırmak yerine öldürmek. Böyle Sezar Kleopatra’yı destekledi – ve işi pişirdi. Teşekkürler.

Kleopatra kazandı ve Antik Mısır’ın son Firavunu oldu ve Marc “Yanlış At”Antony’e oynadı, İmparator “Bacağımı Tutan Bir Bebek Var” Augustus’un yerine.Ama bütün bunlardan önce, Sezar Mısır’dan Roma’ya döndü, yol üstünde doğudaki birkaç kralı yendi ve yeniden diktatör oldu. Bu konum önce on yıllığına uzatıldı, sonra ömür boyu.MÖ 46’da konsül olarak seçildi ve sonra MÖ 45’de yine, bu defa yardımcı konsül olarak.

MÖ 45’e gelindiğinde Sezar Roma’nın tartışmasız lideri oldu ve gücünü arttıracak reformlar gerçekleştirdi. Askerlerine toprak dağıttı, Roma’nın borçlarının bir kısmını düzenledi, ve takvimi de değiştirdi, bugün kullandığımıza çok benzer hale getirdi.Ama MÖ 44’de, pek çok Senatör, Sezar’ın Roma’nın gücünün çoğuna hakim olduğuna karar verdi, ve onu Roma Senatosu’nda 23 defa bıçakladı. Sezar haliyle bundan ve yaşanalar karşında şaşkındı ama Brütüs’ü aralarında görünce  “Et Tu, Brute” dememdi. Bu Shakespeare’in uydurduğu bir şeydi. Bu komplocular Sezar’ın ölümünün Cumhuriyet’i dirilteceğini düşünüyordu ama yanlıştılar. Öncelikle, Sezar’ın reformları Roma halkı arasında gerçekten popülerdi ve halk, oğlu Octavian’ı ve ikinci generali Mark “Ben Yanlış Atım”Antony ve Lepidus adındaki bir adamı ikinci triumvirlik olarak kabul etti. Bu triumvirlik muhteşem bir hataydı, ikinci bir iç savaşa neden oldu. Octavian ve Antony’nin savaştığı bir savaş. Antony, yanlış at, kaybetti. Octavian kazandı ve adını Sezar Augustus olarak değiştirdi. Roma’nın tek hakimi oldu. Bacağına bir bebek taktı, İmparator ünvanını  aldı ve para bastırdı. Paranın üstünde Divini Filius: Tanrı’nın Oğlu yazıyordu. Dahası önümüzdeki hafta.

Augustus, Roma cumhuriyetinin bir kısmının hala var olduğunu gösterse bile gerçekte koyduğu kanunlarla Senato sadece kaşeye dönüştü. Bu da bana açık mektup zamanının geldiğini hatırlattı.Film büyüsü! Roma Senatosu’na açık mektup. Oh, ama önce, gizli gözdene olduğuna bakalım. Ah, bir mızıka. Stan, eski Roma halk şarkıları mı çalmamı istiyorsun?

Pekala. Stan, şu anda çok iyi bir dublaj yaptığın için teşekkür ediyorum.Sevgili Roma Senatosu, İmaparator Augusts’un yasalarını onaylarken, veya kutsal binanda Sezar’ı bıçaklarken, hep bir şeyler yapıyordun! İnsanların 30 yaşına kadar yaşadığı, yetişkinlerin küçük bir kısmının oy kullanabildiği, ve en moda giysilerin yatak çarşafı olduğu bir döneme nostalji duyuyormuşum gibi görünmek istemem ama , Tanrım, en azından bir şeyler yapıyordun. Senato üyeleri elit sınıftan seçiliyordu. Birleşik Devletler’deki senatomuzun üyeleri engelleyici sınıftan seçiliyor. Beni yanlış anlama, Roma senatosu, ama felakettin. İyi dileklerimle, John Green. Peki, Sezar Cumhuriyet’i yıktı mı? Şey, bir takım sivil savaşlara neden oldu, gücü kendinde topladı, cumhuriyet fikirlerini bozdu, anayasayı değiştirdi ama eğer bunu yapan ilk kişi ise suçlanabilir ve bunları yapan ilk kişi değildi. General Marius’u ele alalım, gücü generallik rütbesi ve orduyu fakirlere açmarak ele geçirdi. Orduya katılan fakirler generalin kendisine sadıktı, Roma’ya değil. General de onlara iyi hizmet ederseler toprak vereceğini vaat etti.Bundan dolayı Romalıların sürekli yeni topraklar fethetti. Bu toprakların bir kısmı yeni lejyonerlere dağıtılıyordu. Marius 5 kere arka arkaya konsül oldu, Sezar’dan 60 yıl önce. Ya da general Sulla’yı ele alalım, Marius gibi, orduları kendisine Roma’ya olduğundan daha sadıktı ama general Marius’un aksine Roma’ya karşı geldi, darbe yaptı ve diktatörü oldu,MÖ 81’de binler insanı idam ettirdi, Sezar’ın sahneye çıkmasından 30 yıl önce. Eğer büyük adamlar tarihini incelersek bu soruya başka bir açıdan bakarız.

 

Belki Roma imparatoru olmadan bir imparatorluk oldu. Örneğin, Pers İmparatorluğu’nu hatırluoyr musunuz?Hatırlarsanız imparatorluğu imparatorluk yapan bazı özellikler vardır. Örneğin, birleşik bir yönetim, sürekli askeri genişleme, ve çeşitli milletleri barındırmak. Roma iroma impamparatorluğu bu üç özelliğe de imparatorluk olmadan önce sahipti.

Roma bir şehir olarak kuruldu, sonra şehir devleti oldu, sonra krallık, ve sonra Cumhuriyet ama bütün bu zaman boyunca temel olarak Roma’nın etrafındaki topraklara hakimdi. MÖ 4. yüzyılda Roma komşularıyla birleşmeye başladı, örneğin Latinler ve Etrüskler, ve hemen ardındanbütün İtalya’yı kontrol altına aldılar, ama çok fazla milleti barındırmıyorlardı.Demek istediğim, kişisel bir şey değil, İtalyanlar, ama çok fazla ortak yönünüz var, mesela, elleriniz çok hareketli.Eğer gerçek büyüme ve çeşitlilikten bahsedeceksek, Pön Savaşlar’ını konuşmalıyız. Bu savaşları hatırlıyorum, çünkü temel olarak Hannibal’ın Alpler’i savaş filleriyle geçtiği savaşlar bu. Bu da fillerin isyan edipkendi harika gizli fil uygarlığını kurmaları, fil uçaklarını ve fil arabalarını yapmaları için son şanslarıydı.

İlk Pön Savaşı’nda Roma, Sicilya’yı istiyordu. Burayı Kartaca kontrol ediyordu. Roma kazandı. Bu durum Kartaca’yı kızdırdı ve İkinci Pön Savaşı başladı. MÖ 219’da Hannibal bir Roma şehrine saldırdı ve ordusunu İspanya’dan geçirdi, ve Alpler’i fillerle geçti. Çılgınca.Hannibal ve fil ordusu neredeyse kazanıyordu ama kaybettiler. BöyleceRomalılar İspanya’yı ele geçirdi. İspanya’daki insanlar kesinlikle Romalı DEĞİLDİ (Russell Crow’un Gladyatördeki karakteri hariç). Bunun anlamı MÖ 201’de Roma tam anlamıyla bir imparatorluktu.

Üçüncü Pön Savaşları bir formaliteden ibarettir – Roma, Kartaca’ya saldırmak için bir neden buldu ve onları tamamen yok etti, öyle ki onları günümüzde haritada bulamazsınız.Zamanla tüm bu alan ve daha fazlası eyaletlere bölündü ve milyonlarca insan Roma İmpartorluğu egemenliğine girdi.Ve Roma’nın Augustus ilk resmi imparator olana kadar Cumhuriyetolduğunu söylemek saçmalıktır. O imparator olmadan 200 yıl önce Roma imparatorluk olmuştu. Cumhuriyet’in Sezar’Dan çok daha önce öldüğünü söylememin nedeni bu.Ölüm, Roma imparatorluk olduğu sıralarda gerçekleşti.

Eğer Roma Cumhuriyeti fikrini yıkan ve  yerine Roma İmparatorluğu fikrini koyan  bir şey varsa, o tüm gücün bir kişide toplanması fikridir. Ve bu kişi her zaman bir general oldu. Demek istediğim, Roma’yı ordusuz fethedemezsiniz. Neden bu kadar güçlü generaller vardı? Çünkü Roma, imparatorluk olmaya karar verdi, ve imparatorlukların askeri büyümeye ihtiyacı vardır. Özellikle Roma İmparatorluğu askeri olarak büyümeliydi çünkü emekli olan lejyonerlere vermek için yeni toprak gerekiyordu.Bu büyüme çok güçlü generalleri yarattı ve çok uluslu ordular Cumhuriyet gibi soyut bir kavram yerine generallerine sadıktılar.Jul Sezar imparatorlar yaratmadı: İmparatorluk yarattı. Haftaya Hristiyanlığı konuşacağız, tartışmalı bir konu olmasa. Görüşürüz, izlediğiniz için teşekkürler.

Crash Course, Stan Muller tarafından yaratıldı ve yönetildi. Editörümüz Danica Johnson.Şov lise tarih öğretmenim Rapul Meyer ve tarafımdan yazıldı ve grafik takımımız Thought Bubble.Geçen Haftanın Sözü “Endişe Veren Marklı Kotlar”dı. Bu haftanın sözünü tahmin etmek ve sonraki haftalar için yorum yazabilirsiniz. Ayrıca bugünkü video hakkında soru da yazabilirsiniz. Tarihçi ekibimiz zevkle yanıtlayacaktır. Crash Course’u izlediğiniz için teşekkürler. Memleketimde dendiği gibi, Harika Olmayı Unutmayın.

Heeeey…. Aaaaa! Ah! Her şey iyi!

 

BİRDE BUNLARA BAKIN.

3-ANTİK MEZOPOTOMYA

ANTİK MEZOPOTOMYA

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir