2-İNDUS VADİSİ UYGARLIĞI

İndus Vadisi Uygarlığı

Merhaba ben John Green, Crash Course Dünya Tarihi’ni izliyorsunuz.İndus Vadisi Uygarlıği simdi burada olucak.

Hadi bir soru ile başlayalım.

Neden hayattayım? Ayrıca neden gözlerim yok? Evet, böylesi daha iyi.

Bu souyu cevaplama yolumuz her türden farklı düşünceleri düzenler
mesela nelere değer vermeliyiz? Nasıl davranmalıyız? Et yemeli miyiz?

6
00:00:15,580 –> 00:00:20,850
Çok hoş biri olan ama delicesine yapışkan davranan çocuktan ayrılmalı mıyız?

7
00:00:20,850 –> 00:00:23,310
Bunun çekici olduğunu düşünmek imkansız.

8
00:00:23,310 –> 00:00:26,029
Öğretmenim, öğretmenim, benden mi bahsediyorsunuz ?

9
00:00:26,029 –> 00:00:29,400
Evet, senin hakkında konuşuyorum, geçmişteki ben, tarih çalışma sebeplerimizden

10
00:00:29,400 –> 00:00:34,739
biri senin daha az berbat bir erkek arkadaş olmanı sağlamak, şimdilik konumuza dönelim.

11
00:00:34,739 –> 00:00:35,769
[giriş müziği]

12
00:00:35,770 –> 00:00:36,800
[giriş müziği]

13
00:00:36,800 –> 00:00:37,839
[giriş müziği]

14
00:00:37,840 –> 00:00:38,870
[giriş müziği]

15
00:00:38,870 –> 00:00:39,899
[giriş müziği]

16
00:00:39,899 –> 00:00:40,930
[giriş müziği]

17
00:00:40,930 –> 00:00:41,960
[giriş müziği]

18
00:00:41,960 –> 00:00:47,420
Bugün medeniyetler hakkında konuşacağız ama bunu yapmak için öncelikle medeniyetler hakkında

19
00:00:47,420 –> 00:00:51,360
konuşmak hakkında konuşacağız çünkü bu problemli bir kelime.

20
00:00:51,360 –> 00:00:53,690
O kadar problemli ki bunu tartışmak için 2 numaralı kameraya geçmeliyim.

21
00:00:53,690 –> 00:00:57,320
Belirli insan kümelenmeleri medeniyetler olarak algılanmıştır, ancak göçebe kültürler

22
00:00:57,320 –> 00:01:00,250
genelde buna dahil değildir, eğer siz – benimle birlikte söyleyin-

23
00:01:00,250 –> 00:01:03,090
Moğollar değilseniz.

24
00:01:03,090 –> 00:01:07,210
Bazı grupları medeniyet olarak adlandırarak, diğer bütün sosyal düzenleri medenileşmemiş olarak görmüş sayılırsınız

25
00:01:07,210 –> 00:01:10,479
ki bu da onların barbarlar ya da vahşiler olduğunu söylemenin sadece farklı bir yoludur.

26
00:01:10,479 –> 00:01:15,580
Not: Orjinali Yunanca olan barbar kelimesi Yunanca konuşmayan herkes için kullanılmıştır.

27
00:01:15,580 –> 00:01:19,320
Çünkü onlara göre bütün diller anlamsız bar bar bar bar bar bar sesleridir.

28
00:01:19,320 –> 00:01:23,869
Antik Yunan uzmanları hariç hepimiz aslında barbar sayılıyoruz,

29
00:01:23,869 –> 00:01:26,970
medeniyetleri tartışırken bunu hatırlamakta fayda var.

30
00:01:26,970 –> 00:01:29,810
Medeniyetler, çalışmayı sevdiğimiz diğer şeyler gibi, soyut kavramlardır.

31
00:01:29,810 –> 00:01:33,860
Hiçkimse bir sabah Mısır’ın Teb şehrinde uyanıp ” Ne kadar güzel bir

32
00:01:33,860 –> 00:01:38,840
sabah, eminim ki Mısır medeniyetinin zirvesinde yaşıyorum.” demedi.

33
00:01:38,840 –> 00:01:42,670
Yine de bunlar özellikle bir medeniyeti diğeri ile kıyaslarken kullanışlı hale gelen kavramlardır.

34
00:01:42,670 –> 00:01:48,070
Ancak bir medeniyet ile medenileşmemiş bir toplumsal düzeni karşılaştırırken daha az faydalı hale gelirler;

35
00:01:48,070 –> 00:01:49,639
bizim bunları kullanmaktan kaçınmaya çalışacak olmamızın sebebi de budur.

36
00:01:49,640 –> 00:01:52,619
Ve evet, iyi bir erkek arkadaş olmakla ilgili kısma geliyorum. Sabırlı ol çekirge.

37
00:01:52,619 –> 00:01:56,090
Peki medeniyet nedir? Bir medeniyeti tespit etmek bir hastalığı tespit etmekle

38
00:01:56,090 –> 00:01:59,909
biraz benzerdir. Eğer takip eden belirtilerden dördü veya daha fazlası size uyuyorsa, bir medeniyet olabilirsiniz.

39
00:01:59,909 –> 00:02:03,130
Üretim fazlası. Bir insanın üretimi bir kaç insanı besleyecek hale geldiğinde bir

40
00:02:03,130 –> 00:02:06,310
şehir kurmak mümkün hale gelir ki bu da medeniyetin diğer bir belirtisidir.

41
00:02:06,310 –> 00:02:09,830
Bu aynı zamanda emeğin farklılaşmasına yol açar, bunun sonucu ise takastır. Yani eğer

42
00:02:09,830 –> 00:02:13,180
herkes yaşamak için çilek topluyorsa, değiş tokuş için bir sebep yoktur ve sadece

43
00:02:13,180 –> 00:02:17,090
çileklerin olur ama ben yaşamak için çilek toplarsam ve sen çekiç yaparsan birdenbire

44
00:02:17,090 –> 00:02:18,980
takas için bir nedenimiz olur.

45
00:02:18,980 –> 00:02:22,640
Medeniyetler genelde sosyal tabakalaşma, merkezi yönetim,

46
00:02:22,640 –> 00:02:27,390
paylaşılan değerler, genelde din şeklinde, ve yazı ile bağdaştırılır. Ve en azından başlangıçta

47
00:02:27,390 –> 00:02:30,339
neredeyse hepsi nehirlerle ilişkilidir.

48
00:02:30,340 –> 00:02:34,200
Bugün bir parça toprağı enine ve boyuna ikiye bölüp bir anda

49
00:02:34,200 –> 00:02:38,649
bir şehir inşa edebilirsiniz. Fakat 5000 yıl önce, medeniyetler neredeyse yalnızca nehir kenarlarında var olabiliyordu.

50
00:02:38,650 –> 00:02:43,239
Dicle, Fırat, Sarı Nehir, Nil, Amazon havzası

51
00:02:43,239 –> 00:02:43,760
Coatzocoalcoz

52
00:02:43,760 –> 00:02:47,870
Ahhh! Coatzocoalcos’a kadar çok iyi gidiyordum.

53
00:02:47,870 –> 00:02:51,750
(bilgisayar konuşur: Coatzocoalcos)
Coatzocoalcos. Galiba.

54
00:02:51,750 –> 00:02:55,040
Neden mi nehir vadileri? Çünkü düzler, sulaklar ve nehirler taştığında geride organik bakımdan zengin bir

55
00:02:55,040 –> 00:02:56,480
alüvyon tabakası oluştururlar.

56
00:02:56,480 –> 00:02:59,179
Daha sonra bu medeniyetlerin her biri hakkında konuşacağız ama şimdi

57
00:02:59,180 –> 00:03:04,349
bu abiye odaklanalım, İndus Vadisi Uygarlığı. Çünkü benim gelmiş geçmiş favorim.

58
00:03:04,349 –> 00:03:07,640
İndus Vadisi Uygarlığı İndus ve Sarawati nehirlerinin taşkın yatağı çevresindedir

59
00:03:07,640 –> 00:03:11,268
ve belki de dünyada antik bir medeniyetin kurulması için en iyi yerdedir.

60
00:03:11,269 –> 00:03:16,540
Çünkü nehirler hiç aksatmadan sene içinde iki kere taşar ki bu da dünya üzerinde

61
00:03:16,540 –> 00:03:19,799
metrekare başına en çok kalori düşen yer anlamına gelmektedir.

62
00:03:19,800 –> 00:03:23,819
İndus Vadisi Uygarlığı’nın MÖ 3000 yılları dolaylarında bir kent uygarlığı şeklini aldığı kabul edilmektedir.

63
00:03:23,819 –> 00:03:26,458
Neden bu soru gerçek anlamda kafamın yanında duruyor?

64
00:03:26,459 –> 00:03:30,500
Ama Indus vadisi Mezopotamyalılarla MÖ 3500’lerde ticaret yapıyordu

65
00:03:30,500 –> 00:03:35,000
ve bildiğimize göre antik uygarlıkların en büyüğüydü. Arkeologlar

66
00:03:35,000 –> 00:03:37,430
1500’den fazla yerleşim yeri buldular.

67
00:03:37,430 –> 00:03:40,159
Yani bu uygarlık hakkında ne mi biliyoruz? Hadi Thought Bubble’a bir göz atalım.

68
00:03:40,159 –> 00:03:43,609
İndus Vadisi Uygarlığı ile ilgili bildiğimiz her şeye arkeoloji sayesinde ulaşabildik. Çünkü

69
00:03:43,610 –> 00:03:47,629
yazılı alfabeleri olmasına rağmen, bunları okumayı bilmiyoruz. Ve gökten bir Rosetta Taşı

70
00:03:47,629 –> 00:03:49,780
bize yardım için düşmedi.

71
00:03:49,780 –> 00:03:53,489
Öbür Rosetta Taşı, Thought Bubble, evet. Aslında düşününce ikisi de

72
00:03:53,489 –> 00:03:54,610
olabilirmiş.

73
00:03:54,610 –> 00:03:58,439
Neyse, bildiğimiz, inanılmaz şehirleri olduğu. Harappa ve Mohenco-Daro en iyi bilinenleri.

74
00:03:58,439 –> 00:04:04,739
Özellikle sıkışık, çok katlı ve değişik boyutlarda tuğlalardan oluşan evleri ve birbirine paralel

75
00:04:04,739 –> 00:04:09,680
sokaklarıyla meşhurlar. Yani antik zamanlarda bir Houston gibi değil. Daha çok Chicago gibi.

76
00:04:09,680 –> 00:04:13,010
Bu da demek oluyor ki bir şekilde bir yönetime ve çevre düzenlemesine sahiptiler ama bu yönetime

77
00:04:13,010 –> 00:04:15,670
bu yetkiyi neyin verdiğini bilemiyoruz.

78
00:04:15,670 –> 00:04:19,579
Şehirler rüzgarı yakalayacak şekilde kurulmuşlardı. Doğal bir klima yöntemi diyebiliriz.

79
00:04:19,579 –> 00:04:23,550
Ve temizlerdi. Bir çok ev genel lağım sistemine bağlıydı ki

80
00:04:23,550 –> 00:04:28,400
yer çekimini kullanarak lağım ve kirli suyu yer altındaki büyük kanallarla şehir dışına

81
00:04:28,400 –> 00:04:33,030
atıyorlardı. Ve bu kanallar büyük caddelerin altından gidiyordu. 18. yy. Avrupasında bile böyle bir kanalizasyon sistemi

82
00:04:33,030 –> 00:04:33,309
yoktu.

83
00:04:33,310 –> 00:04:36,889
Ayrıca Mohenco-Daro’nun halka açık en büyük yeri bir tapınak ya da bir saray değildi. Bir

84
00:04:36,889 –> 00:04:41,520
banyoydu. Tarihçiler ona “Büyük Banyo” adını verdi. Büyük Banyo’nun ne için kullanıldığını

85
00:04:41,520 –> 00:04:46,180
bilmiyoruz fakat sonraki Hint kültüründe de temizliğin ritüelistik bir

86
00:04:46,180 –> 00:04:50,400
önemi olduğunu biliyoruz ki kast sisteminin temelini oluşturuyordu. Bu yüzden tarihçiler bir nevi

87
00:04:50,400 –> 00:04:52,340
büyük bir vaftiz havuzu olabileceğini düşünüyorlar.

88
00:04:52,340 –> 00:04:55,770
Ticaret de yaptılar. İndus Vadisi Uygarlığı’nın yaptığı en havalı şeylerden biri de

89
00:04:55,770 –> 00:05:00,870
mallar ve kil tabletlerde kullandıkları mühürlerdi. Bu mühürler hala daha

90
00:05:00,870 –> 00:05:05,330
çözemediğimiz yazılar ile hayvanlar ve canavarlar içeren fantastik

91
00:05:05,330 –> 00:05:06,599
bir dizayna sahip.

92
00:05:06,600 –> 00:05:10,110
Bunların içinde en ünlü ve korkutucularından birinde bir kafasında su bufalosu

93
00:05:10,110 –> 00:05:14,720
boynuzu olan bir adam, bir kaplan ve bir boğanın arasında bağdaş kurarak oturuyor. Burada ne olduğunu

94
00:05:14,720 –> 00:05:18,090
tam olarak bilmiyoruz ama adam güçlü biri olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü

95
00:05:18,090 –> 00:05:20,159
kaplanı kontrol edebiliyor gibi.

96
00:05:20,160 –> 00:05:24,199
Ama mühürlerin ticarette kullanıldığını nereden biliyoruz? Şey, çünkü bunlar Mezopotamya’da bulundu

97
00:05:24,199 –> 00:05:28,949
İndus Vadisi’nde değil. Ayrıca arkeologlar bronz gibi vadiye ait olmayan

98
00:05:28,949 –> 00:05:33,539
şeyler buldular. Peki neyin ticaretini yapıyorlardı? Pamuklu kumaş. Yine de

99
00:05:33,539 –> 00:05:37,190
etkileyici bir ticaret, sırası gelmişken bu serinin 40. ve son

100
00:05:37,190 –> 00:05:39,050
bölümünün de konusu bu olacak.

101
00:05:39,050 –> 00:05:44,169
Ama İndus Vadisi insanları ile ilgi en etkileyici şey, barışçıldılar.

102
00:05:44,169 –> 00:05:50,090
Arkeologlar 1500 yerleşim yeri bulmasına rağmen savaşla ilgili çok az şey buldular.

103
00:05:50,090 –> 00:05:51,429
Neredeyse hiç silah yoktu.

104
00:05:51,430 –> 00:05:55,520
Teşekkürler Thought Bubble. Tamam, İndus Vadisi Uygarlığı’nın inanılmaz çöküşüne

105
00:05:55,520 –> 00:06:00,549
geçmeden önce açık mektup zamanı. Sihir!

106
00:06:00,550 –> 00:06:06,419
Bakalım gizli bölmede bugün benim için ne varmış? Oh! Takım elbise.

107
00:06:06,419 –> 00:06:11,169
Sanırım gizli bölme yeterince iyi giyinmediğimi düşünüyor.

108
00:06:11,169 –> 00:06:17,530
Tarihçilere açık mektup. Sevgili tarihçiler, Büyük Banyo? Gerçekten? BÜYÜK BANYO? Tarihi

109
00:06:17,530 –> 00:06:21,909
ilgi çekici yapmaya çalışıyorum ama siz bana kokulu mumları, banyo tuzları ve Frederic Fekkai

110
00:06:21,910 –> 00:06:24,410
ürünlerini çağrıştıran bir terim veriyorsunuz.

111
00:06:24,410 –> 00:06:28,050
Biliyorum, tarihteki inanılmaz sıkıcı isimleri bazen siz uydurmuyorsunuz. Avusturya Macaristan

112
00:06:28,050 –> 00:06:33,210
İmparatorluğu’nun federalist yazılarını veya Adam Smith’i siz adlandırmadınız. Yine de

113
00:06:33,210 –> 00:06:39,349
bir şansınız varken BÜYÜK BANYO’yu tercih ettiniz. Neden Mohenjo-Daro’nun Destansı Banyosu,

114
00:06:39,350 –> 00:06:44,960
Btün Banyoları Bitiren Banyo, Efsanevi Banyo, Mohenjo’nun Nemli Gizemi veya

115
00:06:44,960 –> 00:06:51,960
Islak Harika demediniz? Bütük Banyo? Daha iyisini yapabilirsiniz. Saygılarımla, John Green.

116
00:06:52,479 –> 00:06:55,580
Pekala bu insanlara ne oldu? Şey, onlara ne olmadığını biliyorum. Bölgenin

117
00:06:55,580 –> 00:07:00,508
günümüzdeki Hint Müslüman veya Müslüman Pakistanlıları arasına karışmadılar.

118
00:07:00,509 –> 00:07:02,990
Bu insanlar büyük olasılıkla Kafkaslar’dan geldi.

119
00:07:02,990 –> 00:07:07,919
Bunun yerine İndus Vadisi Medeniyeti unutuluncaya kadar çöktü ve

120
00:07:07,919 –> 00:07:11,210
bu MÖ 1750’ye kadar sürüdü. Neden? Tarihçilerin üç teorisi var.

121
00:07:11,210 –> 00:07:12,210
Birincisi: Savaş!

122
00:07:12,210 –> 00:07:16,609
Hiç silaha sahip olmamanın kötü bir strateji olduğu ortaya çıktı. İndus Vadisi insanları,

123
00:07:16,610 –> 00:07:20,449
Kafkaslar’dan gelen insanlar tarafından ezilmiş olabilir.

124
00:07:20,449 –> 00:07:21,860
İki: Doğal Afet!

125
00:07:21,860 –> 00:07:25,780
Doğayı tahrip ederek kendi sonlarını hazırlamış olabilirler.

126
00:07:25,780 –> 00:07:27,219
Üç: Deprem!

127
00:07:27,220 –> 00:07:30,699
En ilginç teoriye göre büyük bir deprem nehirlerin yatağını değiştirdi.

128
00:07:30,699 –> 00:07:33,530
Böylece bir sürü dere kolu kurudu.

129
00:07:33,530 –> 00:07:36,340
Sulama için yeterli su kaynağı olmadan şehirler var olamazdı. Bu yüzden

130
00:07:36,340 –> 00:07:39,979
insanlar tam anlamıyla toplanıp daha yeşil otlaklara gitti.

131
00:07:39,979 –> 00:07:44,008
Şey, belkide otlaklar değil. Göçebeye dönüşmüş olamazlar. Büyük olasılıkla

132
00:07:44,009 –> 00:07:48,319
başka bir düzlükte tarıma devam ettiler. Sizi yeterince sıktım ve nasıl iyi bir

133
00:07:48,319 –> 00:07:51,900
sevgili olunacağından bahsetmeye başlamadım bile. Buna şimdi

134
00:07:51,900 –> 00:07:52,068
başlayacağım.

135
00:07:52,069 –> 00:07:56,280
Sonuçta İndus Vadisi Uygarlığı’nın nasıl başladığını veya neden bittiğini

136
00:07:56,280 –> 00:08:01,318
bilmiyoruz. Neden bu insanlar şehirler kurdu, yüzme havuzları kazdı ve gereksiz süslü

137
00:08:01,319 –> 00:08:02,259
mühürler yaptı?

138
00:08:02,259 –> 00:08:06,860
Açlık ve korku yüzünden mi? Arkadaşlık isteğinden mi? Kutsal mekanlara

139
00:08:06,860 –> 00:08:11,949
yakın olmak için mi? Yoksa şehir yaşamı avcı-toplayıcılıktan daha iyi olduğu için mi?

140
00:08:11,949 –> 00:08:15,740
Onların neden böyle bir tercihte bulunduğunu anlamak bizim neden bu hayatı

141
00:08:15,740 –> 00:08:20,419
tercih ettiğimizi anlamamızda yardımcı oluyor. Kısacası, yalnız kalamıyorsun.

142
00:08:20,419 –> 00:08:22,940
Çünkü korkuyorsun ve arkadaşlığa ihtiyacın

143
00:08:22,940 –> 00:08:26,330
var ve bu durum sevgilin için sinir bozucu. Çünkü kendi sorumluluğu

144
00:08:26,330 –> 00:08:28,639
yetmiyormuş gibi senden de sorumlu.

145
00:08:28,639 –> 00:08:32,849
Ayrıca yılışıklıkla yardımcı olmuyorsun. Bronz Çağı’ndaki İndus Vadisi’nden

146
00:08:32,849 –> 00:08:36,479
günümüzdeki okul yaşamına dek hayatımız yardımlaşmaya dayanıyor.

147
00:08:36,479 –> 00:08:40,279
Kumaş için bronz takasının, şehirler inşa etmenin, yardımlaşmanın tek amacı

148
00:08:40,279 –> 00:08:42,909
insan hayatını daha anlamlı kılmak.

149
00:08:42,909 –> 00:08:47,540
Haftaya buraya, sıcak Mezopotamya’ya gideceğiz. Bu arada herhangi bir sorunuz varsa

150
00:08:47,540 –> 00:08:52,519
yorum yazarak sorun. Yari eğtimli yarı profesyonel takımımız

151
00:08:52,519 –> 00:08:54,160
yanıtlamak için elinde geleni yapacak.

152
00:08:54,160 –> 00:08:58,149
Ayrıca, video ile ilgili bilgide bazı kaynaklar bulabilirsiniz. Pantolonunu

153
00:08:58,149 –> 00:09:05,149
göstererek söyledi. İzlediğiniz için teşekkürler. Haftaya görüşürüz.

BİRDE BUNLARA BAKIN.

5-YUNANLILAR VE PERSLER

YUNANLILAR VE PERSLER Merhaba, ben John Green, bu da Crash Course Dünya Tarihi. Ve bugün …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir